تبلیغات
روستای خانیک - ضرورت مدرن‌سازی فن‌آوری و روش‌های كشت كشاورزی؛

روستای خانیک

خوشا خانیک و وصف بی مثالش از آن بالا دره تا پایین مزارش

 

ضرورت مدرن‌سازی فن‌آوری و روش‌های كشت كشاورزی؛

 

نوشته شده توسط: میثم

اجرایی شدن تکنولوژی کشاورزی تنها راه نجات کشاورزان برای رسیدن به بازار تجارت جهانی است. کشاورزان امروزه در دنیا امنیت غذایی هر کشور را تامین می‌کنند. توجه به این بخش مهم از جمله مسائل مهمی است که باید بیشتر از گذشته به آن پرداخته شود. آشنایی کشاورزان با تکنولوژی کشاورزی از شاخص های مهمی است كه باید از سوی بخشهای دولتی مورد اهتمام قرار گیرد. این امر از آنجا قابل ارزیابی است كه توجه به زیر ساخت‌های امنیت غذایی، نیازمند روش‌های نوین در دنیا است.
یكی از مهمترین و اساسی ترین نیازهای بخش كشاورزی، آب و روشهای آبیاری مزارع و باغات است. عدم توجه به روشهای جدید آبیاری به علت فراوانی آب مصرفی در كشور و استفاده از روشهای برداشت آب به شیوه های سنتی آب و اجدادی، موجب آن شده در سالهای اخیر كه كشورمان به صورت جدی با بحران آب و كمبود منابع آبی روبرو شده، صنعت كشاورزی كشور با آسیبهای جدی مواجه شود. در حال حاضر بخش كشاورزی بیشترین منابع آبی كشور را در اختیار دارد اما به دلیل روشهای نادرست برای مصرف، حجم زیادی از منابع اختصاص یافته در این حوزه به هدر می رود.
كمبود منابع آبی در سالهای اخیر و فقدان روشهای صحیح آبیاری در اكثر زمینهای كشاورزی، موجب آن شده كه محصولات كشت شده آنگونه كه انتظار می رفت به عمل نیامده و با كاهش بهره وری محصولات، كشاورزان با كمبود یا نبود برداشت روبرو باشند.
این در حالیست که امروزه بسیاری از کشورهای دنیا با كنار گذاشتن روشهای آبیاری سنتی و سطحی منسوخ شده و بهره گیری از روشهای مدرن و فن آوری های روز، از حداقل آب موجود بیشترین استفاده را می كنند. بخش کشاورزی که یکی از نیازهای اساسی و عامل استقلال هر کشوری است، در خشکسالی ها و کمبود آب در كشورهای توسعه یافته با کمترین خسارت و آسیب پذیری همراه است.
ترویج استفاده از روش آبیاری تحت فشار یک نیاز ضروری بخش كشاورزی است. برخی از كارشناسان معتقدند در صورتی که آبیاری تحت فشار بین کشاورزان نهادینه شود و آنها استفاده خود از این روش را گسترش دهند، علاوه بر صرفه جویی قابل توجه در مصرف آب، در آینده می توان سطح بیشتری از زمینهای کشاورزی را زیر کشت برد.
در این خصوص مطرح می شود كه با اجرای آبیاری تحت فشار در زمین های کشاورزی در هر هکتار زمین، حدود پنج هزار و 500 مترمکعب آب صرفه جویی می شود که این میزان در صورتیکه در بخش اعظمی از زمینهای کشاورزی اجرا شود می تواند حجم فراوانی از آب کشاورزی را ذخیره شده را به مصارف دیگر اختصاص دهد.
به گفته كارشناسان استفاده از روش آبیاری تحت فشار مزایایی نظیر؛ استفاده بهینه از آب، افزایش عملکرد محصولات، افزایش تولید محصولات کشاورزی، کاهش آفات، بیماری ها و علفهای هرز در زمینهای کشاورزی، کاهش هزینه های تولید، افزایش سطح زیر کشت، افزایش بازدهی آبیاری و کشت در زمینهای شیبدار و ناهموار، به همراه دارد.
از سوی دیگر، سیستم آبیاری قطره ای نیز روشی است كه با اتلاف آب كمتری نسبت به روشهای آبیاری دیگر از جمله آبیاری سطحی همراه است. در این روش گفته می شود، راندمان استفاده از روش بارانی 70 درصد و راندمان آبیاری قطره ای تا 95 درصد است، یعنی در سیستم آبیاری بارانی تا 20 درصد و در سیستم آبیاری قطره ای تا پنج درصد آب تلف می شود.
این در حالی است كه آبیاری زمینهای کشاورزی به روش سطحی حتی با انجام هزینه های گزاف و تسطیح زمین راندمانی کمتر از 50 درصد دارد و در وضعیت سنتی که اکثر اراضی کشور ما به همین ترتیب آبیاری می شود حتی کمتر از 35 درصد است و این امر بدین معنی است که اگر از روشهای آبیاری بارانی و قطره‌ای استفاده نکنیم 65 درصد آب مزارع از بین می رود و با احتساب آب تلف شده در کانالهای انتقال آب، میزان آب تلف شده از 75 درصد تجاوز می کند. بنابراین با استفاده از سیستمهای آبیاری تحت فشار می توان از تلفات آب جلوگیری کرد.

رفع مشكل شوری آب با استفاده از روش آبیاری زیرسطحی
از آنجایی که بالندگی اقتصاد هر کشور به بخش کشاورزی و همچنین بخش صنعت معطوف است، اهمیت به این دو بخش مهم می‌تواند کشور را از بسیاری مشکلات برهاند.
امروزه در بسیاری از كشورهای توسعه یافته جهان، روش آبیاری زیرسطحی به طور كامل جایگزین آبیاری روی سطحی شده است. گفته می شود كه روش‌های روی سطحی حدود 40 درصد تبخیر آب را به همراه دارد، كما اینكه در سیستم آبیاری زیرسطحی با این حجم از اتلاف آب روبرو نیستیم.
با توجه به اینکه کشورهای پیشرفته دنیا در حال اجرایی کردن و بومی‌سازی این روش نوین هستند، جا دارد در کشور ما نیز بهره گیری از این روش‌های اصولی، جایگزین روش‌های سنتی (غرقابی) شود.
ایران از لحاظ آب و هوایی، کشوری خشک و نیمه خشک محسوب می شود. براین اساس، اجرایی شدن روش آبیاری زیرسطحی، می‌تواند 80 درصد صرفه‌جویی آب در بخش کشاورزی و علاوه بر آن، حدود50 درصد صرفه‌جویی در زمینه استفاده از کود و سموم را به همراه داشته باشد. در روش مذكور، برای مبارزه با آفات عمدتا از روشهای ارگانیك استفاده می شود و میزان استفاده از سموم شیمیایی در این روش بسیار پایین است. گفتنی است استفاده بی رویه از سموم شیمیایی برای مبارزه با آفات كه متاسفانه در حوزه كشاورزی كشور ما جا افتاده، موجب بهره وری پایین محصولات كشاورزی و كاهش كیفیت محصولات شده است.
متاسفانه در حال حاضر به دلیل برداشت بی‌رویه و غیر اصولی منابع آبی در کشور، از حدود 600 دشت حاصلخیز، بالغ بر 500 دشت با بحران کم‌آبی، خشكی و شوری آب و خاك مواجه شده اند. براین اساس برخی از كارشناسان معتقدند كه بهره‌گیری از روش آبیاری مذکور می‌تواند تحولی بنیادین در جلوگیری از شور شدن آب و خاک به دنبال داشته باشد.
مبحث مبارزه با شوری آب سالهاست در دنیا پیگیری شده و بسیاری از كشورها در این زمینه موفقیتهای خاصی بدست آورده اند. در ایران فعالیتهای صورت گرفته در راستای مبارزه با شوری آب تا سطح استاندارد CE11000 پیش رفته، این در حالی است كه بسیاری از كشورهای پیشرفته صنعتی در دنیا، با افزایش سطح استانداردهای خود در امر مبارزه با شوری آب به CE2000 دست یافته اند كه سطح قابل قبولی بوده و براین اساس مشكل شوری آب تا حدود زیادی از بین رفته است.
برخی از فعالان بخش خصوصی و كارشناسان این حوزه معتقدند در صورتی كه روش آبیاری زیرسطحی در كشور پیاده سازی و بومی سازی شود، می توان با جلوگیری از به هدر رفتن میلیاردها متر مكعب آب، میلیاردها تومان به سود اقتصاد كشور كمك كرد.
البته این مسئله بیش از هر چیز نیازمند فرهنگ سازی و تحولی در دیدگاه مسئولان نسبت به مدرن سازی فعالیتهای كشاورزی در كشور است. براین اساس گفتنی است در صورتی که سطحی‌نگری در این حوزه همچون رویه های گذشته ادامه پیدا کند، كمبود آب و خاك مناسب و كاهش قابل توجه سطح كمی و كیفی محصولات، ما به یكی از بزرگترین وارد کنندگان محصولات کشاورزی در منطقه تبدیل خواهیم شد.